Posts Tagged ‘Sümerler’

İlk Çağ Uygarlıkları 1

Haziran 8, 2008

 İlk uygarlıklar genelde ırmak boylarında tarım ve hayvancılığın elverişli olduğu alanlarda kurulmuştur.

1. MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI

 Mezopotamya, ilkçağda Anadolu’nun güneyinde Toros Dağları’nda başlayıp Basra Körfezi’ne kadar uzanan bölgenin adıdır. Bu bölgeyi Fırat ve Dicle ırmakları sular. Mezopotamya, iki ırmak arası anlamına gelir.

 İlk çağda Mezopotamya’da beş devlet kurulmuştur. Bunlar; Sümerler, Elamlar, Akadlar, Asurlar ve Babilliler’dir.

a. Sümerler

M.Ö.4000’lerde Aşağı Mezopotamya’ya yerleştiler ve diğer Mezopotamya uygarlıklarına öncülük ettiler.

 Sümerler M.Ö 3000 yıllarında ilk yazıyı kullandılar.

- Birbirlerinden bağımsız birçok şehir devletçiklerinden oluşan bir uygarlık kurdular. En önemli şehirleri Ur, Uruk, Kiş, Lagaş, olan Sümer devletçiklerinin başında Patesi denilen krallar bulunurdu. Bunlar aynı zamanda rahiptiler.

 Bilinen ilk yazılı kanunlar Sümer kralı Urganika tarafından yazılmıştır.

- Sümerler bataklıkları kurutarak tarım arazileri kurmayı başarmışlardır.

Çok tanrılı dinlere inanırlardı ve kralları rahip-kral olarak bilinirdi. En önemli Tanrıları Enki, Enlil ve Anu’dur.

 Dini amaçla yaptıkları Ziggurat adlı tapınakları aynı zamanda rasathane ve soğuk hava deposu olarak da kullanılmaktaydılar

 Sümerler düzenli orduyu Mezopotamya’da ilk kuran Akatlar tarafından ortadan kaldırılmışlardır.

Sümerler bilim alanında ilerlemiş , dört işlemi kullanmış, dairenin alanını hesaplamayı başarmışlardır.

Edebiyat alanında  en önemli eserleri Yaradılış, Tufan ve Gılgamış destanlarıdır.

Mezopotamya’da Sümerlerden sonra kurulan devletler, Sümer uygarlığını geliştirerek Mezopotamya uygarlığına katkıda bulunmuşlardır.

b. Akadlar:

Paralı ve devamlı orduları sayesinde kısa sürede bütün Mezopotamya’ya egemen olan Akadlar Doğu Anadolu’ya kadar sınırlarını genişlettiler. Akadlar çok tanrılı bir inanışa sahiptiler ve başkentleri akad idi. Agade adı verilen kerpiç ve tuğladan yapılan eserler en önemli mimari eserleridir. Tarihte bilinen ilk imparatorluk ve ilk düzenli orduyu Akadlar kurdular. Sümer uygarlığını Ön Asya’ya yaymayı başardılar.

c. Elamlar:

Güneydoğu Mezopotamya Elam olarak adlandırılır. Mezopotamya uygarlığı içinde en sönük dönemini oluşturur. Başkentleri Sus şehridir. Bilim ve teknik, güzel sanatlarda ilerleme göstermişlerdir. Elamlar tarımla ilgilenmiştir. Çok tanrılı bir inanışa sahiptirler.

d. Babil Krallıkları

 Babil Krallıkları Orta Mezopotamya’da kuruldular ve M.Ö 3000’lerde ortaya çıktılar.

- Babil Kralı Hammurabi ilk anayasa olarak kabul edilen Hammurabi kanunlarını oluşturdu. Hammurabi, daha önce uygulanan kanunların birleşmesinden oluşmaktadır. Hammurabi kanunlarında Urganika Kanunları’na göre daha sert cezalar yer almaktadır. I. Babil krallığı Hititler’in saldırısı ile yıkılmıştır.

- II. Babil krallarının en önemlisi Nebukadnazar’dır. Onun zamanında Babil’in asma bahçeleri ve Babil kulesi yapıldı. II. Babil krallığını Persler ortadan kaldırdı.

e. Asur Krallığı

 Asurlar, yukarı Mezopotamya olarak adlandırılan Güney Doğu anadolu’da kuruldular. Asurlar Toros ve Anadoluya kadar yayıldılar. İbranilerle savaşıp Mısır’a kadar vardılar. Asurlar ticaret kolonileri kurdular ve ticareti geliştirdiler. Asurlar, Anadolu’da kurdukları ticaret kolonileri sayesinde Anadolu’nun tarihi devirlere girmesini ( Anadolu’da yazılı devirlerin başlamasını) sağladılar. Özellikle Kayseri’deki Kültepe’de Asur Tabletleri bulunmaktadır. Asurlar  Mezopotamya’nın en geniş devletini kurmayı başardılar. Nemrut Dağı’ndaki heykeller asurlara aittir. Asurlular’ın kanunları Hammurabi kanunlarından daha sert yaptırımlar içerr. Asurlar çok tanrılı bir inanışa sahiptir. Asurlar atlı birlikleri ilk kullanan devlettir. Medler ve Babiller tarafından ortadan kaldırıldılar

Yazı ve Takvim

Haziran 7, 2008

A. Yazının tarihsel gelişimi: Yazıyı tarihte ilk kullanan Sümerler’dir. Sümerler Mezopotamya uygarlığına ait bir kavim’dir. Sümerlerin kullandıkları yazıya çivi yazısı denir. Çivi yazısı kil tabletler üzerine yazılmıştır. Daha sonraki dönemlerde Mısırlılar hiyeroglif yazıyı (resim yazısı) kullanmışlardır. Resim yazısı papirüs yapraklara yazılmıştır. Fenikeliler hiyeroglif’ten yola çıkarak ilk kez harfleri geliştirmişler ve ilk harf yazısını kullanmışlardır. Fenikelilerin icat ettikleri alfabeyi İonlar daha geliştirerek kullanmışlardır, ionlardan yunanlılar almış ve geliştirmişlerdir, son olarak Yunanlılardan Romalılar alıp bu gün kullandığımız Latin Alfabesi’ni ortaya çıkarmışlardır.

B. Takvimin Tarihsel Gelişimi

Ayın hareketlerine göre düzenlenen takvime Ay Yılı Takvimi ( kamer-i takvim) denir. Dünyanın güneş çevresinde dönüş hareketlerine göre düzenlenen takvime güneş yılı takvimi (şems-i takvim) denir. Sümerliler ay yılını 354 gün olarak güneş yılını ise 360 gün olarak hesaplamışlardır. Mısırlılar ise güneş yılını 365 Gün 6 Saat olarak hesaplamışlardır.

Ay yılı takviminde bir yıl 354 gündür. Artık yıl yoktur ve il olarak Sümerler kullanmışlardır. Daha sonra İslam öncesi Araplar, Müslüman Araplar ve Türk – İslam devletleri kullanmışlardır.

Güneş yılı takviminde (miladi takvim) bir yıl 365 gün 6 saattir. Artık yıl vardır. Miladi takvimi ilk kullananlar Mısırlılardır. Romalılar geliştirip kullanmış ( Jullius Cesar ) ve son şeklini Papa XIII. Greguar vermiştir. Miladi takvimin başlangıcı Hazreti İsa’nın doğum tarihi’dir.

C. Türklerin Kullandıkları Takvimler:

1- 12 Hayvanlı Türk Takvimi: Türklerin kullandıkları en eski takvim’dir. Her yıl bir hayvan adı ile anılır ve 12 yılda bir devreder. Bu takvim güneş yılı esasına dayanmıştır.

2- Hicri Takvim: İslam’ın Türkler tarafından kabul edilmesinden sonra yaygınlaşmıştır. Başlangıç olarak Hazreti Muhammed (S.a.v)’in Mekke’den Medine’ye göçünü (Hicret) alır. Hz. Ömer devrinde kullanılmaya başlayan bu takvim ay yılı esasına göre düzenlenmiştir.

3- Celali Takvim: Büyük Selçuklu Devleti döneminde, Melikşah döneminde hazırlatıldı. Güneş yılını esas alır.

4- Rumi Takvim: Osmanlı Devleti’nde mali işlerde kullanılırdı. 13. Yüzyıl’da düzenlendi. Bu takvime göre yılbaşı Mart ayıdır. Güneş yılını esas alır.

5- Miladi Takvim: İlk olarak Mısırlılar tarafından kullanılan ve güneş yılını esas alan bu takvim 1 Ocak 1926’dan itibaren ülkemizde de kullanılmaya başlanmıştır.


Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.